Regionale gezelschappen van onderwijzers, die in ons land ontstonden na de Schoolwet van 1806.

Deze wet beoogde o.a. bekwame onderwijzers voor de klas te krijgen. Aanvankelijk stonden de gezelschappen onder leiding van de schoolopzieners; de leden konden kennis nemen van nieuwe lesmethoden en de praktische toepassing daarvan. In Drenthe kwamen al spoedig na 1806 gezelschappen bijeen in Sleen, Meppel en Norg. Nadat er enige subsidie beschikbaar kwam ten behoeve van de organisatie, groeide hun aantal uit tot acht in de loop van de jaren '50 van de 19e eeuw. Een belangrijk en modern element in de Drentse onderwijzersgezelschappen was, dat de leden bij elkaar op bezoek gingen om over en weer hun functioneren te bespreken. Op den duur werden er ook bijeenkomsten op provinciaal niveau gehouden. Deze droegen tevens bij aan het groeiend zelfbewustzijn van de Drentse onderwijzer. Toen er, halverwege de 19e eeuw, onderwijzersopleidingen in Drenthe kwamen, werden de gezelschappen meer en meer belangenorganisaties. Ze gingen vrijwel alle geruisloos op in het Nederlands Onderwijzers Genootschap (NOG), dat in 1842 was opgericht.